De onzichtbare vrouw - deel 2
Dinsdag 28 December 2010, 1:55 pm - Categorie: beeldvorming
De onzichtbare vrouw
Adovasio, J.M. & Jason Page
Bestel bij bol.com
Voor- en nadelen hielden elkaar in evenwicht, maar wel met als gevolg dat het geboorteproces complex, gevaarlijk en pijnlijk is. Het aantal miskramen en de kraamsterfte was altijd hoog, en pas moderne methodes zoals prenataal onderzoek en veilige abortus konden dit doen afnemen. De behoefte aan vriendschappelijke banden die dit met zich meebracht leidde tot vroege gemeenschappen en tot mogelijk 'het oudste beroep ter wereld', dat van de vroedvrouw.
Een ander voorbeeld rond de evolutie waarbij vrouwen vanwege hun fysieke kenmerken onterecht negatief werden beoordeeld waren de groei van de hersens en ontwikkeling van de taal. Omdat de hersens van vrouwen kleiner zijn, werd aangenomen dat mannen intelligenter waren, wat bewezen werd geacht door het 'feit' dat mannen veel meer uitvindingen hadden gedaan en meer genialiteit vertoonden dan vrouwen. Dat mannen meer 'uitvonden' heeft te maken met de vooropgezette bril waarmee naar het verleden werd gekeken. Bovendien constateren biologen nu dat hoewel de hersens van vrouwen kleiner zijn het aantal neuronen, dus het denkvermogen en de hersenactiviteit, hetzelfde is. Bovendien blijkt de organisatiestructuur van de hersens voor de intelligentie veel belangrijker te zijn dan het volume.
Veel theorieën over de evolutie van de mens hadden betrekking op de ontwikkeling van de man, met name als jager. De groepsbinding tijdens de jacht zou tot het ontstaan van verfijnde spraak en communicatie hebben geleid, en eveneens tot de vaardigheid om materialen te bewerken, werktuigen te vervaardigen en de ontwikkeling van de creativiteit om dingen uit te vinden. Voor de grote veranderingen die de evolutie voor de vrouwenlenvens tot gevolg had, en de gevolgen die dit heeft gehad voor de groepsbinding, taalontwikkeling, medische en fysieke kennis enz. was geen aandacht. Men kon zich niet voorstellen dat dit een veel groter stempel kan hebben gehad op de menselijke aard dan het jagen op mammoeten.
De schepping van Adam door Michelangelo: ontkenning van de evolutie en de rol van vrouwen in het vormen van de menselijke cultuur.
Bij de vele onderzoeken naar verschillen tussen mannen en vrouwen moet wel altijd in aanmerking worden genomen dat het slechts gemiddelde verschillen betreft, en dat er daardoor weinig kan worden voorspeld over elk individu.
DNA
In de in Tanzania gevonden voetsporen wandelden volgens moderne wetenschappers een dominante man en zijn passieve, kleinere vrouw.
Interpretatie en patriarchaat
De interpretatie van de prehistorie gebeurde vanuit de eigentijdse opvatting over rolpatronen en natuurlijke aanleg. De beeldvorming werd millennia lang gekleurd door religies die mannen meer macht gaven en vrouwen in hun vrijheid en ontwikkeling beperkten. Vreemd genoeg verzachten de schrijvers dit gegeven. Wel halen ze terecht de rooskleurige mythe van het vredige matriarchaat onderuit. Het is niet wetenschappelijk om de ene mystificatie voor de andere in de plaats te stellen. Maar het verstoorde beeld over superieure mannen en inferieure vrouwen schrijven ze niet toe aan patriarchale onderdrukking, maar aan het feit dat uitsluitend mannen hebben bijgedragen aan het wetenschappelijk onderzoek.
Het is aannemelijk dat allerlei historische aannames over het patriarchaat niet kloppen, maar hiernaar is dan ook nooit serieus wetenschappelijk onderzoek gedaan. Toch is een kunstmatige, patriarchale structuur overduidelijk aanwezig, en verantwoordelijk voor beeldvorming die de positie en functies van vrouwen onderwaardeert en mannen meer ruimte geeft om te ontwikkelen. Ook het bevoordelen van mannen bij het erfrecht en de afstammingslijn zijn patriarchaal en hebben grote negatieve gevolgen gehad voor de positie van vrouwen. Dat kan nauwelijks te maken hebben gehad met het construeren van gender en vooroordelen in het algemeen. Het patriarchale systeem hangt samen met imperialisme, oorlog en verovering, onderdrukking en exploitatie. Het systeem bevat vele negatieve elementen die wel degelijk invloed hebben gehad op de beeldvorming en onderwaardering van vrouwen.
Uiteindelijk zijn deze religies er verantwoordelijk voor geweest dát vrouwen geen aandeel hadden in het onderzoek, omdat ze niet vrij waren bij te dragen aan de maatschappij en geen universiteiten konden bezoeken. Het is nauwelijks te ontkennen dat de patriarchale religies samenhangen met controlerende dictaturen en dat ze een verwoestend effect hadden op de ontwikkeling van vrouwen en het vrije denken in het algemeen. De vraag hoe en wanneer dit systeem zich zo kon verspreiden blijft interessant. Een boek als De kelk en het zwaard van Riane Eisler zou eerder een vervolgonderzoek nodig hebben dan dat het moet worden afgewezen en ontkend omdat er een nieuwe mythisch construct voor in de plaats wordt gesteld. Zij beschreef hoe de patriarchale kurganculturen overal in Europa de oude, succesvollere gesettelde culturen plunderden. Ook in allerlei mythen is de neerslag te vinden van vrouwenculturen die werden geplunderd en overgenomen door mannen. Dit komt overeen met de ontdekking in Amerika dat daar zowel de akkers als de vrouwen werden geplunderd en geroofd door volken die wel de vruchten van de vooruitgang wilden plukken maar er niet de inspanningen voor wilden verrichten. Ook van dit systeem van plunderen en exploitatie zijn de karakteristieken nog altijd in de moderne maatschappij terug te vinden, ingebed in patriarchale structuren.
Conclusie
Nog altijd ontmoeten mensen die de prehistorie en evolutie mede willen verklaren vanuit het standpunt van vrouwen negatief commentaar. Maar in werkelijkheid is niet alleen de geschiedenis van vrouwen onzichtbaar, maar ook die van mannen. Het opgeklopte beeld van het mannelijk belang komt helemaal voort uit de fantasie, en uit de vastgelegde rolpatronen waarin mannen en vrouwen de afgelopen eeuwen hebben geleefd, die als natuurlijk werden beschouwd in plaats van als culturele constructen.
De schrijvers laten zien dat de basis voor onze beschaving niet werd gelegd door Hercules-achtige, bovenintelligente krachtpatsers, noch door vreedzame, zachtaardige en egalitaire vrouwenculturen, maar dat mannen en vrouwen gezamenlijk en elkaar aanvullend een bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling van de mens. Wie precies wat deed in de prehistorie kan niet met zekerheid worden vastgesteld, maar vergelijking met modern etnografisch onderzoek met de archeologie en modernere wetenschappelijke technieken zorgen voor een steeds duidelijker beeld.
In het boek is weliswaar veel meer aandacht voor de rol van vrouwen, omdat het doel is de geschiedenis van de vrouw als mens zichtbaar te maken. De aandacht die hierbij is voor vele facetten van de biologische en historische geschiedenis en het wetenschappelijke uitgangspunt maken dat dit fascinerende boek op de boekenplank zou moeten staan van iedereen die afscheid wil nemen van de mythologie en wishful thinking, om de wereld op basis van feiten te gaan waarnemen.
| | Auteur: els-geuzebroek
Dit artikel is 387 keer gelezen keer gelezen.
zes reacties