De onzichtbare vrouw - deel 2

Dinsdag 28 December 2010 at 1:55 pm - Categorie: beeldvorming

De onzichtbare vrouw
Adovasio, J.M. & Jason Page
Bestel bij bol.com

In De onzichtbare vrouw nemen drie wetenschappers de taak op zich het aandeel van vrouwen in de ontwikkeling van onze beschaving zichtbaar te maken. Het eerste deel, hier te lezen, behandelt vooral het stempel dat vrouwen hadden op gebruiken die nog tot vandaag kenmerkend zijn voor de menselijke cultuur. Maar de schrijvers hadden ook aandacht voor de gevolgen van de biologische ontwikkeling van mensen en de relatie met de vorming van menselijke gemeenschappen. Het rechtop lopen heeft bijvoorbeeld vele implicaties gehad voor het biologische functioneren en de cultuur. De gevaarlijke en pijnlijke manier van baren was geen straf van god voor Eva's ongehoorzaamheid, maar kwam doordat mensen rechtop gingen lopen, wat onder andere gevolgen had voor de positie van het bekken. Het geboortekanaal werd langer, wat gevolgen had voor de duur van de zwangerschap, en dus de tijd die het foetus in de baarmoeder had om tot ontwikkeling te komen. Een baby met een volgroeid hoofd zou de weg door het geboortekanaal niet kunnen voltooien, en zo'n geboorte zou leiden tot de dood van het kind én de moeder. Mensenkinderen worden vroeger geboren, als hun hersens nog niet volgroeid zijn en de schedel uit plooibaar kraakbeen bestaat. Mensenbaby's zijn dus volkomen hulpeloos en worden als het ware nog in een foetaal stadium geboren. Een voordeel hiervan is dat de hersens nog worden aangelegd terwijl kinderen zich ontwikkelen in relatie met hun omgeving. Dit leidde tot een sterke groei van de menselijke intelligentie. Lees verder

De onzichtbare vrouw - vrouwen en de evolutie

Maandag 27 December 2010 at 12:22 pm - Categorie: beeldvorming

De onzichtbare vrouw
Adovasio, J.M. & Jason Page
Bestel bij bol.com

In De onzichtbare vrouw nemen drie wetenschappers de taak op zich het aandeel van vrouwen in de ontwikkeling van onze beschaving zichtbaar te maken. Zij maken aan de hand van modern onderzoek de rol zichtbaar die prehistorische vrouwen hebben gespeeld bij de ontwikkeling van de taal en van sociale structuren. Bovendien stonden ze aan de wieg van vele ontdekkingen die de mens in staat stelde om te overleven, die tot vandaag karakteristiek zijn voor de menselijke cultuur. In De onzichtbare vrouw wordt een actief beeld van de rol van de vrouw in de prehistorie geschetst.
Tot voor kort hadden vrouwen in de vakgroepen van de archeologie, paleonthologie en andere disciplines die een rol spelen bij het onderzoek naar de evolutie en geschiedenis van de mens nauwelijks een aandeel. Het gevolg was dat in de beeldvorming over de ontwikkeling van de mens vrouwen nauwelijks zichtbaar zijn. Er werd weinig onderzoek gedaan naar vrouwen. Hierdoor ontstond het vreemde beeld dat de evolutie van de mens en de ontwikkeling van de menselijke beschaving vooral via de man had plaatsgevonden.
Het aandeel van vrouwen zou weinig meer zijn geweest dan het op de achtergrond baren van mannelijk nageslacht dat de mens losmaakte van zijn dierlijke achtergrond.

Onzichtbare vrouw: mannen jagen, de vrouw blijft passief in de grot, waar andere mannen weven met het raam, het vuur verzorgen en het gereedschap gebruiken. Het enige aandeel van de vrouw is kinderen baren.

Vrouwen leefden kokend en zorgend in hun grot, af en toe eruitkomend om bessen te zoeken. Verder waren ze hulpeloos en moesten ze worden beschermd door het 'sterke geslacht', dat werktuigen en wapens ontwikkelde, het vuur uitvond, holenberen en mammoeten ving en 'hun' vrouwen van vlees voorzagen.
Het doel van de schrijvers van De Onzichtbare Vrouw is dit beeld te rectificeren. Ze geven de vrouw hun plaats terug in de ontwikkeling van de mens op zowel biologische als cultureel-maatschappelijke gebieden.
Het boek werd geschreven door een drietal wetenschappers uit verschillende disciplines. De archeoloog J.M. Adovasio is gespecialiseerd in vergankelijke artefacten, zoals manden, touw, textiel etc. Deze artefacten zijn meestal producten van wat traditioneel tot het vrouwenwerk behoort. Olga Soffer is een Russische archeologe en antropologe die voordien in de mode-industrie werkzaam was geweest en zich ook had verdiept in keramiek. De derde auteur van het boek, Jason Page, was een voormalig redacteur van Natural History en het Smithsonian Institution. Hij kreeg de opdracht als freelancer te schrijven over de recentste kennis over de 'vroege mens' in de Nieuwe Wereld. Hij sloot zich aan bij het onderzoek van de andere twee. Lees verder

Godinnenspektakel: werken aan een nieuwe wereld

Zaterdag 31 Januari 2009 at 9:40 pm - Categorie: beeldvorming

Godinnenspektakel TV

Een poosje geleden alweer bezocht ik Sabriye Sambou, de initiatiefneemster voor het godinnenspektakel op 9 februari, voor een gesprek. Wat voor dromen en ambities heeft iemand die tegen de stroom op roeit omdat ze niet langer mee wil met de maatschappelijke druk om succesvol te zijn? Het interieur van haar woning is gezellig, makkelijk en toch mooi: typerend voor iemand die het leven in eigen hand wil nemen en wil vormgeven naar haar eigen behoeftes. Een televisie is er bijvoorbeeld niet te vinden: de stereotiepe beeldvorming die daar wordt uitgedragen dringt ons een identiteit op die vaak helemaal niet past bij onze persoonlijkheid. Vooral haar kinderen, die nog niet de kans hebben gekregen zichzelf te ontdekken, wil ze laten opgroeien zonder voorgekookte vooroordelen. De vraag naar de rol van de beeldvorming van man en vrouw in onze doodgelopen economische structuur staat dan ook centraal in haar maatchappijfilosofie. Lees verder

De parabel van Imo

Vrijdag 11 April 2008 at 12:37 am - Categorie: beeldvorming

Wie weegt de woorden, / wie IJkt het gewicht, waarnaar het wegen / Van die schaal wordt afgericht? - (citaat: Elly de Waard, 1983)

Dat genialiteit bij vrouwen en domheid bij mannen stelselmatig verdoezeld wordt, kan na tientallen jaren genderstudies wel worden vastgesteld. En zo, door die verdoezeling, kunnen teveel mensen blijven geloven dat er nauwelijks of geen grote vrouwelijke denkers of kunstenaars bestaan of hebben bestaan. Ze kunnen blijven geloven dat mannelijke polici per definitie beter zijn dan vrouwelijke, dat de mannelijke kletskousen in amusementsprogramma's als Pauwenwitteman interessanter zijn dan de vrouwelijke - of, sterker nog, dat er geen interessante vrouwen te vinden zijn. Welk geloof rampzalig is - niet alleen voor het zelfvertrouwen van vrouwen maar vooral voor de zelfoverschatting van mannen. Lees verder

Fried van Bijnen | 773 hits | Geen trackbacks | ¶ tien reacties

homohaat is aangeleerd - aanpassing artikel 1 grondwet

Donderdag 28 Februari 2008 at 01:08 am - Categorie: beeldvorming Vanavond lichtte Henk Krol bij Pauw en Witteman het voorstel dat hij donderdag zal doen om artikel 1 in de grondwet aan te passen, en hier het onderscheid van homoseksuele gerichtheid expliciet aan toe te voegen. Vooroordelen en geweld tegen homo's lijken zich weer steeds vaker voor te doen. Om duidelijk te maken dat dit niet acceptabel is, moet homoseksualiteit expliciet in de grondwet worden genoemd.
De afkeer van homo's wordt vooral via de religieuze opvoeding meegegeven. Religies als christendom en islam planten hun afkeer van seksualiteit in de hoofden van kleine kinderen die nog niet eens weten wat seks is. Deze afkeer wordt vervolgens op scholen doorgegeven, waar kinderen niet worden gecontroleerd door ouderen en zo de homohaat onder elkaar versterken.

Krol wees op de imam El Moumni, die enige tijd geleden homo's met verwijzing naar islamitische teksten 'lager dan honden en varkens' noemde. De uitspraak was toen op basis van artikel 1 van de grondwet dat godsdienstvrijheid toch zwaarder weegt. Dit ging zoals ik me herinner meer over het 'recht op beledigen' met een 'heilig boek' in de hand, en niet om het recht om te mogen discrimineren. Maar in de praktijk wordt veelvuldig gebruik gemaakt van het recht op vrijheid van godsdienst om homo's en vrouwen te discrimineren. Op christelijke scholen is het vanwege de godsdienstvrijheid toegestaan homo's te discrimineren. De EO weert homo's op grond van hun christelijke uitgangspunten. Bij politieke partijen, Lees verder

Uw vrouwen zijn een akker voor u

Dinsdag 22 Januari 2008 at 5:51 pm - Categorie: beeldvorming Terwijl het islamitisch terrorisme overal op de wereld om zich heen greep en veel slachtoffers maakte, hoopten we in Nederland dat dit onze tolerante ‘multiculturele samenleving’ bespaard zou blijven. Totdat de moord op Theo van Gogh de naïviteit van die hoop bewees.

Een botsing tussen de orthodoxe islam en de westerse, democratische wereld lijkt onvermijdelijk. Met orthodoxe islam bedoel ik die vorm van het islamitische geloof waarbij zowel de koranteksten als de overleveringen van de Profeet (hadith) letterlijk geïnterpreteerd en nageleefd worden. Het is de officiële islam in de meeste islamitische landen. Het merendeel van de moslims in Nederland voelt zich ermee verbonden. Een botsing lijkt niet te vermijden tussen deze moslims en het westerse land waarin zij wonen. Niet eens door polarisatie of verharding van het debat na 11 september 2001, zoals menigeen beweert, maar eenvoudigweg door ontwikkelingen in de islam zelf. De bewering dat de felle kritiek op de islam in Nederland heeft geleid tot een toename van het extremisme onder moslimjongeren, gaat volgens mij niet op aangezien eenzelfde extremisme ook in islamitische landen aanwezig is. Zo vindt er een actieve export plaats naar heel Azië – vooral naar Indonesië en Tsjetsjenië – van een geradicaliseerde vorm van de islam, zonder dat daar scherpe kritiek op de islam wordt uitgeoefend. Dit radicalisme wordt ook geëxporteerd naar Nederland en andere Europese landen. Lees verder

Seksualisering is een teken van zelfbewustzijn

Vrijdag 12 Oktober 2007 at 4:27 pm - Categorie: beeldvorming Omdat er de laatste een tendens lijkt te bestaan om meisjes met behulp van intimidatie en regels weer tot zedigheid te dwingen, hierbij een tegengeluid. Na de emancipatienota van Ronald Plasterk is er nu weer een oproep van Algemeen Pedagogisch Studiecentrum (APS), die de 'toenemende seksualiteit op scholen' wil aanpakken. Hoewel de emancipatienota veel goede punten aanstipt, is het niet voor niets dat men massaal is gevallen over de tendens van nieuwe zedigheid die blijkt uit de oproep om seksualisering van vrouwen op de muziekzenders aan te pakken. Terecht is men namelijk bang voor een terugkeer van die zedigheid. De manier waarop het seksuele zelfbewustzijn van meisjes ter sprake wordt gebracht lijkt meer een regressief dan een progressief doel te hebben. Als het niet regressief is bedoeld, moet veel duidelijker worden gesteld op welke manier de seksuele vrijheid positief kan ontwikkelen. Het betuttelen en onderdrukken van uitingen van seksualiteit klinken wat dat betreft onheilspellend.

Er lijkt niet veel verschil te worden gemaakt tussen vrije seksuele keuzes en exploitatie die misbruik maakt van de vrije seksuele normen, en waarbij vrouwen worden gebruikt op een manier die grenst aan vormen van vrouwenhandel. Om dat laatste aan te pakken moet je niet het gedrag van meisjes aan de kaak stellen, maar mannen die vrouwen reduceren tot lustobjecten, en daarmee beeldbepalend zijn, terwijl de andere capaciteiten van vrouwen op geen enkele manier een podium krijgen. Lees verder

Women know your limits

Zondag 30 September 2007 at 12:33 am - Categorie: beeldvorming Hier een leerzame film over waarom vrouwen hun plaats moeten weten, hun hoofdjes niet moeten volstoppen met kennis en informatie om mee te kunnen converseren met mannen en zich bij hun natuurlijke lieftalligheid moeten houden.

Lees verder

Groeien voorbij man & vrouw. Verscheidenheid in een gender continuüm

Donderdag 02 Augustus 2007 at 11:11 pm - Categorie: beeldvorming Rolpatronen voor ‘mannelijk’ versus ‘vrouwelijk’ gedrag brengen heel wat mensen in de problemen. Maarten Van Hove, student genderstudies in Nijmegen, bekijkt enkele van deze moeilijkheden en verdedigt een gendercontinuüm om hieraan voorbij te kunnen gaan.
Deze bijdrage verscheen eerder in het juli-nummer van Raffia, tijdschrijft van het Institute for Gender Studies, verbonden aan de Radboud universiteit in Nijmegen, Nederland, en in de Belgische kritische internet nieuwsbrief DIOGENE(S) 92.

De allereerste vraag die de menselijke identiteit vormgeeft en verdeelt is: 'is het een meisje of een jongen?' Terwijl de pasgeborene nog nat is, wordt deze vraag al door derden beantwoord. Deze keuze is bindend én vormend: het kind zal een opvoeding krijgen op basis van wat er zich tussen de benen bevindt. Nog voor we zicht hebben op de ziel van het kind, leren we vermeende jongetjes al om zich sterk te houden, en vermeende meisjes om zich mooi te maken. Lees verder

De oorlog tegen de eerbaarheid van prostitutie

Donderdag 12 April 2007 at 12:00 am - Categorie: beeldvorming Geschreven door Maarten Van Hove

Waar 18e eeuwse Verlichtingsdenkers hadden nagedacht over het vraagstuk of individuele vrijheid gelijk diende te worden verdeeld over mannen en vrouwen, wilde vroeg 19e eeuwse doctrine niks weten van deze gelijkheid. Opkomende nationalistische tendensen hadden hun antwoord op deze vraag in wetten gegoten: een vrije burger was in essentie een man, waar een vrouw enkel bestond in functie van haar man. Een zeer gegenderd systeem van ethiek riep een man op om sterk en autonoom te zijn (en een soldaat voor het Vaderland), waar een vrouw zachtaardig en voedend diende te zijn (en een moeder) (1) Lees verder

Een sluier over de Verlichting

Donderdag 08 Februari 2007 at 12:00 am - Categorie: beeldvorming In dit artikel wens ik licht te werpen op hoe de Franse Revolutie uitmondde in een strikte rolbepaling voor mannen en vrouwen, ten dienste van de maatschappelijke orde.

Aan de vooravond van de Franse Revolutie is het verhaal van de vrijheid er één van mannen én vrouwen. Zo kwamen de vrouwen van Parijs massaal op straat om hun koning te eisen een eind te maken aan de hongersnood in de stad. Dat dit vooral vrouwen waren, is logisch: vrouwen waren voor 1789 verantwoordelijk voor de voedselvoorziening van hun gezinnen.

In het onstabiele politieke klimaat van Frankrijk voor de Franse Revolutie leek alles mogelijk, en zo organiseerden vrouwen zich steeds vaker in politieke salons, om te praten over wat ze konden doen om meer vrijheid te bekomen. Ook kropen vrouwen steeds vaker in hun pen, om vooral via romans gehoord te worden.

Even leek het alsof de vrouw als burger blijvend extra vrijheden zou krijgen. Maar dit mocht niet zijn. De nieuwe revolutionaire regering schreef in juli 1789 het beroemde document 'déclaration des droits de l' homme et du citoyen' om de vrijheid van de burgers te verzekeren, maar de schrijvers ervan dachten er niet aan dat ook vrouwen dergelijk burgerschap konden bezitten. Het woord 'homme' staat er dan ook niet toevallig. Lees verder

Losse vrouwen en muurbloempjes - vrouwen in Sparta en Athene

Vrijdag 24 November 2006 at 12:00 am - Categorie: beeldvorming Het Hellas van in de tijd van de stadstaten Athene en Sparta moet sociologisch zeer interessant zijn geweest: op relatief korte afstanden bestonden kleine autonome rijkjes, die op dit kruispunt van de antieke beschaving via oorlog, migratie, geloof en handel elkaar ethisch en filosofisch enorm moeten hebben beïnvloed. Hierin was voor elk van de staten ruimte om hun eigen cultuur te bepalen, en dit leverde boeiende socioculturele projecten op, zoals het Spartaanse systeem. Jammer genoeg had Sparta vooral een orale overleveringstraditie en hebben we enkel archeologie en de zeer uitgesproken subjectieve analyses van Atheense geschiedschrijvers om ons een oordeel te kunnen vormen over deze beschaving. In hedendaagse geschiedenis denken we dus aan filosofie en kunst als we aan Athene denken, en aan ascetische krijgskunsten als we verwijzen naar Sparta. In ieder geval is de landweg tussen Sparta en Athene ruwweg slechts 180 kilometer, en is gezien het Spartaanse overwicht na de Pelloponesische Oorlogen, diverse Helleense militaire allianties en samenkomsten als de Olympische Spelen, de interactie tussen de stadstaten wellicht zeer groot geweest. We weten dat de banden tussen de twee nooit echt warm zijn geweest. Wellicht had dit als grondslag de zeer andere kijk op de gewenste aard van de samenleving die beide hadden. Lees verder